تاریخچه ورزش والیبال در جهان

ویلیام .ج . مورگان مدیر (Y.M.C.A)والیبال در سال ۱۸۹۵ میلادی مطابق با سال ۱۲۷۴ شمسی  -یعنی چهار سال پس از تولد بسکتبال - توسط ویلیام .ج . مورگان مدیر (Y.M.C.A) در هولیک ایالت ماساچوست آمریکا به درخواست تجار محلی که بازی بسـکــتبال را پر تلاش می دانستند، ابداع شد. . مرگان متولد سال ۱۸۷۰ در شهر نیویورک بود که پس از تحصیل در کالج جوانان مسیحی مسئولیت تهیه برنامه های ورزشی برای سلامت و تندرستی مردان به او واگذار شد.
درابتدا این ورزش مینتونت نام گذاری شده بود ودلیل انتخاب این نام برای همگام نامعلوم بود. تحت تأثیر محبوبیت فراوان بسکتبال در بین عامه، مورگان تصمیم گرفت برای دانشجویان خود ورزشی را به وجود آورد که بازی ازروی تور انجام گیرد و لذت بخش باشد. مورگان با استفاده از تور تنیس روی چمن که به دو طرف دیوار سالن بسته میشد و توئی توپ بسکتبال (توپ لاستیکی بسکتبال پر از هوا) چرمی که توسط کارخانه ا.جی.اسپالدینگ وبراس ساخته شده بود و به دلیل سبکی وزن به دست ها آسیب نمی رساند بازی را شروع کرد. بازی جدید به خاطر اینکه فقط به چند مهارت اساسی و تمرینات محدود و سریع و با بازیکنانی در سطوح مختلف فرا گرفته می شد خیلی زود مورد پسند قرار گرفت .بازی با یک بازی می شد و قوانین اجازه می داد که هر یک از بازیکنان در یک طرف قرار گیرند. به همین دلیل با وجود اینکه به طور آهسته و کند از (Y.M.C.A)  آغاز شد ولی طولی نکشید که در کلیه شهرهای ماساچوست و نیوانگلاند عمومیت یافت.


تاریخچه ورزش والیبالدر گردهمایی که رؤسای تربیت بدنی (Y.M.C.A)  در اسپرینگ فیلد داشتند از مورگان دوت کردند تا بازی ابداعی خود را به نمایش بگذارد. دو تیم که هر یک متشکل از 5 بازیکن بود به همراه او به اسپرینگ فیلد آمدند. یک تیم توسط جی جی.کارن و تیم دیگر توسط جان لینچ که به ترتیب مسئولان شهرداری و آتش نشانی هولیک بودند رهبری می شد. مورگان در این باره میگوید: «بازی در سالن سرپوشیده دانشگاه انجام گرفت و فکر می کنم رضایت همه را جلب نمود.»
بدین ترتیب بازی والیبال به صورت رسمی در سال 1895 میلادی معرفی گردید. دکتر آلفرد.تی.هالستید که برای تماشای این بازی دعوت شده بود پیشنهاد نمود تا نام این بازی از مینتونت به "والیبال" تغییر یابد، زیرا قصد اصلی این بازی، فرستادن و برگشت دادن (ردو بدل کردن) توپ از روی تور است که کلمه والیبال در معنا این نیت را مشخص می سازد.
تاریخ شگفت انگیز بازی والیبال با رشد سریع و محبوبیت زیادش موجب گردیده است حس کنجکاوی مربیان تربیت بدنی، روانشناسان و فیزیولوژیست های فعال در زمینه ورزش را برانگیزد به طوریکه در این زمینه کتاب های زیادی به چاپ رسیده و فیلم های زیادی ساخته شده و رساله ها تدوین گردیده است. ارائه اولین رساله دکترا درباره ورزش والیبال در سال 1950 توسط یک زن چینی به نام لو.هوی.چینگ انجام پذیرفته است.
 با اینکه والیبال در آغاز ورزش سالنی بود و در محل های سرپوشیده بازی آن انجام می شد و اساساً برای فعالیت های سرگرم کننده پیشه وران و تجّار اختصاص یافته بود ولی کم کم به زمین های روباز کشیده شد و به عنوان یکی از فعالیت های جالب توجه تابستانی درآمد و به شدّت تعقیب می شد. در آغاز برای بازی والیبال قوانین خاصی تدوین نشده بود، هر فرد و در هر کشوری به میل خود و به طریق مختلف با توپ بای می کردند. رفته رفته والیبال در مناطق و نواحی مختلف جهان گسترش می یافت. همچنان که هر ابداع یا اختراعی در آغاز با نواقص همراه بوده و به مرور زمان تکمیل و رفع نواقص می شود، والیبال نیز ازاین قاعده مستثنی نبود و کم کم قوانین برای این بازی وضع شد و روش ها و حرکات تکنیکی جایگزین حرکات قبلی گردید.
اولین کشور خارجی که والیبال را پذیرفت، کشور کانادا و به سال ۱۹۰۰ بود. اساساً نهضت (Y.M.C.A) سازمان جوانان مسیحی در معرفی این ورزش به دیگر کشورهای جهان و تعمیم آن سهم فراوانی دارد. بازی والیبال در پایان سال۱۹۰۰ به هندوستان و در سال های ۱۹۰۵ به کوبا، ۱۹۰۹ به پورتریکو، ۱۹۱۰ به فیلیپین، ۱۹۱۲ به اوروگوئه، ۱۹۱۳ به چین و ۱۹۱۷ به ژاپن و به تدریج ازسال ۱۹۱۴ به بعد توسط سربازان قوای آمریکا و مستشاران و اشخاص دیگر به کشورهای اروپائی از قبیل فرانسه، چکسلواکی، لهستان، شوروی و بلغارستان و سایر کشورهای اروپائی معرفی شد و تعمیم یافت. ولی بسبب بیگانه بودن این ورزش برای اروپائیان درابتدا امر قبول آن به کندی صورت می پذیرفت. فرانسه، چکسلواکی و لهستان سه کشوری بودند که قبل ازدیگران اقدام به تشکیل فدراسیون ملّی والیبال در کشور خود نمودند.
کشور شوروی که در سال۱۹۲۳ اقدام به تأسیس انجمن ملّی والیبال نمود برای پیشرفت و دگرگونی آن فعالیت زیادی به عمل آورد. اصولاً شوروی از کشورهائی است که در پیشرفت تکنیک و تاکتیک والیبال و تنظیم قوانین درجهان سهم به سزائی دارد و برای قهرمانی در مسابقات است که قدرت بزرگ جهانی به حساب می آید. کشورهای فرانسه، چکسلواکی و لهستان پس از تشکیل فدراسیون ملّی مصمم شدند که با کمک کشورهای تاریخچه ورزش والیبال در جهاندیگر فدراسیون بین المللی را تأسیس نمایند و در سال ۱۹۳۶ بینگام بازی های المپیک در برلین آلمان در این زمینه فعالیت زیادی نمودند ولی با آغاز جنگ بین المللی دوّم و طغیان آن در اروپا اقدامات آنان متوقف شد.
پس از جنگ بین المللی دوّم، فعالیت های فراوان برای حرکت جدید به والیبال مجدداً آغاز شد و اولین مسابقه بین المللی درقاره اروپا بین دو کشور فرانسه و چکسلواکی در شهر پاریس برگزار گردید.
درسال ۱۹۴۹ اولین دوره مسابقات جهانی والیبال برای مردان درپراگ و درسال ۱۹۵۲ دومین دوره مسابقات جهانی مردان و اولین دوره مسابقات جهانی زنان در مسکو برگزار شد.
برنامه این مسابقات بطور منظم هرچهار سال یکبار تاکنون درکشورهای مختلف انجام شده است. در سال ۱۹۹۸ دوره چهاردهم مسابقات جهانی مردان با شرکت ۲۴ تیم و دوره سیزدهم مسابقات جهانی زنان با شرکت ۱۶ تیم در کشور ژاپن انجام یافت.
تیم ملی والیبال بزرگسالان ایران در این مسابقات شرکت نمود و به سبب اهمیتی که والیبال در بین ورزش ها به دست آورد، در سال ۱۹۶۴ مسابقات والیبال مردان و زنان به برنامه بازی های المپیک توکیو اضافه شد که تاکنون (سال ۲۰۰6) در ده دوره از بازی های المپیک برنامه های آن اهمیت خاصی انجام شده است. علاوه بر مسابقات قهرمانی جهان و المپیک، مسابقات والیبال مردان و زنان در سراسر جهان با عنوان های: جام جهانی، لیگ جهانی، قهرمانی اروپا، پان آمریکن، قهرمانی آسیا، بازی های آسیائی، والیبال ساحلی، جهانی دانشجویان یونیور سیاد، قهرمانی آفریقا، ارتش های جهان، گراندپری زنان، راه آهن های جهان، قهرمانی ناشنوایان، قهرمانی معلولین، پارالمپیک معلولین، قهرمانی کشورهای عربی، چهارتیم برتر، جایزه بزرگ، ستاره ها و تورنمنت های بین المللی و دوستانه و غیره درگروه های سنی نوجوانان، جوانان و بزرگسالان بطور منظم انجام می شود.
درتاریخچه والیبال جهان باید کشور ژاپن را به عنوان دگرگون کننده تکنیک ها، تاکتیک ها و آمادگی جسمانی در والیبال معرفی نمود (دگرگون کننده در سرویس، ساعد، انواع تاس ها، توپ گیری و انواع آبشارهای سرعت با پاس های کوتاه الف و ب و ترکیبی و به ویژه بدنسازی.)

 

گسترش والیبال در جهان
با توجه به این اهداف و تحت توجهات مسئولان انجمن جوانان مسیحی آمریکا والیبال به سرعت در تمام ایالات آمریکا متداول گردید. کانادا اولین کشور خارجی بود که در سال 1900 میلادی والیبال را پذیرفت.
الوود.اس.بران با افزایش تعداد بازیکنان به 16 نفر این بازی را به فیلیپین برد تا تعداد بیشتری بتوانند در بازی شرکت کنند.
در سال 1908 هینزو اوموری که تحصیل خود را در اسپرینگ فیلد به پایان رسانده بود و فرانک اچ براون مدیر تربیت بدنی (YMCA) در توکیو این ورزش را به ژاپن برد.
جی.کراکر آن را در چین رواج داد و جی.اچ.گری والیبال را به برمه و هند برد. در سال 1913 وایبال در برنامه بازی های آسیایی خاور دور گنجانده شد و بر طبق قوانین تدوین شده توسط آقای براون اولین دوره آن در مانیل برگزار شد و تیم فیلیپین قهرمان گردید.


گسترش والیبال در جهان

 

بین سالهای 1914 تا 1930 اروپایی ها از طریق یک نیروی نظامی آمریکایی و مراکز (YMCA) با والیبال آشنا شدند. انگلستان در سال 1914 و فرانسه در سال 1917 جز اولین کشورهای اروپایی بودند که والیبال را پذیرفتند. ژاپنی ها فدراسیون خود را در سال 1927 یعنی یک سال قبل از فدراسیون والیبال آمریکا تاسیس نمودند. در سال 1929 کوبایی ها اولین دوره رقابت های منطقه ای را بر طبق قوانین آمریکایی برگزار نمودند. این بازیها توسط (IOC) به رسمیت شناخته شده بود. در این رقابتها تیم والیبال مکزیک به مقام قهرمانی رسید. در 1933 السالوادور بازیهای مربوط به جزایرر کارائیب و آمریکای مرکزی را برگزار کرد و یک دوره مسابقه بین زنان را نیز به برنامه ی بازی ها اضافه نمود در این بازی هم مجددا تیم مکزیک قهرمان شد.
شعله ور شدن آتش جنگ جهانی دوم در سالهای 1940 تا 1945 شور و شوق مردم را نسبت به والیبال کاهش داد و عملا باعث فراموشی این رشته ی ورزشی گردید اما پس از جنگ جهانی دوم علاقه ی مردم به این رشته افزایش یافت و فدراسیون های ملی درکشور های مختلف دنیا جهت فعال نمودن والیبال تاسیس شدند.


پیدایش فدراسیون بین المللی والیبال (F.I.V.B )
به طور کلّی تغییرات و پیشرفت والیبال را میتوان به سه دوره تقسیم نمود، دوره اوّل ازسال آغاز تا سال ۱۹۱۸، دوره دوّم ازسال ۱۹۱۹ تا سال ۱۹۴۶ و دوره سوّم از سال ۱۹۴۷ به بعد که تغییرات و پیشرفت اساسی والیبال در دوره سوم صورت پذیرفته است.
در سال 1945 هارولد.تی.فراید مود از کشور آمریکا به عضویت انجمن (YMCA) درآمد وی به سرعت کوشش کرد تا به نوعی روابط بین المللی در والیبال برقرار کند. به همین علت سفرهای زیادی انجام داد و نوشته های زیادی را منتشر و توزیع نمود.تاریخچه فدراسیون بین المللی والیبال ,FIVB
در 27 آگوست 1946 در شهر پراگ تیم چکسلواکی سابق با تیم فرانسه در حضور 5000 تماشاچی مسابقه ای دادند که در آن مسابقه چک ها برنده شدند. در شب مسابقه رهبران تیم های چکسلواکی، فرانسه و لهستان در قهوه خانه سمیکو جلسه ای تشکیل دادند. کشورهای بلژیک، رومانی، یوگسلاوی هم کتبا نظر خود را بیان داشتند و بدین ترتیب "FIVB" پایه گذاری گردید و سرانجام در تاریخ 20 آوریل ۱۹۴۷ کنگره ای با شرکت نمایندگان چهارده کشور از سراسر جهان در پاریس برگزار و موافقت شد فدراسیون بین المللی والیبال (F.I.V.B ) تأسیس گردد که این فدراسیون در پاریس تشکیل شد و آقای پل لیبود از کشور فرانسه به عنوان اولین رئیس فدراسیون بین المللی والیبال انتخاب شد. به زودی کشورهای زیادی درخواست عضویت خود را برای پیوستن به فدراسیون بین المللی اعلام نمودند که امروز این فدراسیون حدود ۲۱۷ کشور عضو دارد سال ۲۰۰۰ و بیش از ۲۰۰ میلیون نفر از مردم جهان والیبال بازی می کنند. اولین رئیس انتخابی فدراسیون بین المللی والیبال آقای پل لیبود از کشور فرانسه تا سال ۱۹۸۴ (یعنی ۳۷ سال تمام) ریاست فدراسیون بین المللی را با قدرت برعهده داشت و توانست با کمک سایر اعضاء این فدراسیون را در ردیف فعال ترین فدراسیون ها، و والیبال را در زمره بزرگ ترین ورزش های جهانی درآورد.
پس از تأسیس فدراسیون بین المللی، کمیته های مختلفی در داخل آن به وجود آمد و برنامه مسابقات رسمی بین المللی تنظیم و آغاز شد.
امروزه فدراسیون بین المللی والیبال با سازمانی مرکب از یک رئیس و دو نائب رئیس، پنج کنفدراسیون والیبال قاره ها، یک مدیر فنی، یک خزانه دار، و سیزده عضو می باشد و کمیته هایی تحت عناوین مسابقات، مربیان، داوری، قوانین، پزشکی، شناسایی بازیکن، اطلاعات حقوقی، تشریفات، والیبال ساحلی، والیبال نشسته و لیگ جهانی دارد.
مقر این سازمان در شهر لوزان سوئیس میباشد و 217 کشور جهان در آن عضویت دارند.

 

والیبال در بازی های المپیک
به گزارش واحد مركزي خبر،‌هشت سال پس از به رسمیت شناخته شدن والیبال از سوی کمیته بین المللی المپیک در جایگاه ورزشی غیر المپیکی،‌ این کمیته در جلسه چهارم سپتامبر 1957 که در صوفیه برگزار شد، رسما ورود والیبال را به جمع ورزشهای المپیکی اعلام کرده و فدراسیون جهانی والیبال (FIVB) را تنها نهاد تصمیم گیری در تمامی شئون این ورزش دانست.
مجمع عمومی کمیته بین المللی المپیک در پنجاه و سومین اجلاس خود در صوفیه بلغارستان این ورزش را رسما به برنامه بازی های المپیک افزود و بدین ترتیب رشته ی والیبال پس از گذشت هفتاد سال پس از تولد خود برای اولین بار در برنامه بازی های المپیک 1964 توکیو قرار گرفت.
در آن سال 20 تیم بزرگ جهان در شوروی گرد هم آمده بود تا قدرت والیبال را به رخ مسئولین المپیک بکشانند. در پایان رقابت ها تیم های شوروی، چکسلواکی، رومانی، بلغارستان، ژاپن و مجارستان به ترتیب در رده های اول تا ششم جهان جای گرفتند.

 والیبال در بازی های المپیکحضور ژاپن در میان تیم های صاحب نام جهان فرصتی بود تا ژاپنی ها که میزبان المپیک هجدهم در سال 1964 بودند، در برابر ورود والیبال به المپیک روی خوش نشان دهند. بالاخره با تلاش پل لیبود رئیس وقت فدراسیون جهانی، والیبال در صحنه هجدهمین دوره بازیهای المپیک حضور یافت.
شوروی با حمایت کشورهای بلوک شرق و تلاش ژاپنی ها راه بزگزاری اولین دوره را هموار کرد تا در توکیو 10 تیم برتر جهان در گروه مردان و 6 تیم مطرح در گروه زنان آغازگر نبرد والیبال المپیک باشند.
در پیکارهای مردان، تیم های شوروی، ژاپن، مجارستان، رمانی، چکسلواکی، بلغارستان، کره جنوبی، ایالت متحده و برزیل شرکت داشتند.در رقابت های زنان 6 تیم پای در رکاب مسابقات گذاشتند که این 6 تیم را شوروی، ژاپن، لهستان، کره جنوبی،آمریکا و رومانی تشکیل میدادند.
در پیکارهای مردان تیم شوروی با کسب 8 پیروزی و یک شکست در مقابل ژاپن مقام قهرمانی اولین دوره والیبال المپیک در قسمت مردان را از آن خود کرد. در پیکارهای والیبال زنان چیزی که نمایان گشت، قدرت برتر والیبال زنان بود. ژاپنی ها با چهره ای تماشایی و تحسین برانگیز به مقام اول و گردن آویز طلایی چنگ انداختند. ژاپنی ها برای این مسابقات روزی 6 ساعت و طی 51 هفته تمرین داشتند که حاصل آن چهار پیروزی 3-0 بود و تنها در مقابل لهستان به پیروزی 3-1 دست یافتند. ژاپن با این شایستگی سرود فتح را در قله افتخار سر داد تا از مقام قهرمانی چهارمین دوره مسابقات زنان جهان 1962 (مسکو) دفاع نماید.
توکیو 1964
نخستین نمایش والیبال در المپیک 64 رویدادی جذاب بود. در بخش مردان نبرد قهرمانی بین سه تیم اتحاد جماهیر شوروی،‌ژاپن و چکسلواکی بود که در نهایت روس ها پیروز میدان بودند و تیم چکسلواکی دوم شد. ژاپنی ها هم که شکست غیر منتظره ای را در دور دوم مقابل مجارستان متحمل شدند به برنز قناعت کردند.
در بخش زنان همه چیز آن طور که انتظار می رفت اتفاق افتاد و ژاپن،‌ قهرمان مسابقات جهانی والیبال زنان 1962 در مسکو، طلای المپیک را به گردن آویخت، شوروی دوم و لهستان سوم شد.
مکزیکو سیتی 1968
در بخش مردان، اتحاد جماهیر شوروی با وجود شروع بد و شکست 2 بر 3 مقابل ایالات متحده آمریکا، در ادامه رقابتها به بازی برگشت و بالاتر از ژاپن طلا را بر گردن ‌آویخت.
در قسمت زنان هم شوروی ها به مدد دلاوری و خلاقیت خود ژاپن را شکست داده و قهرمان شدند.

مونیخ 1972
شهر مونیخ آلمان بالاخره شاهد قهرمانی مردان ژاپن با شکست آلمان شرقی بود. شوروی هم به برنز قناعت کرد. در فینال بزرگ بخش زنان، شوروی در ست پنجم ژاپن را شکست داده مدال طلا را به چنگ اورد. کره شمالی هم مدال برنز را به گردن آویخت.

مونترال 1976
مردان لهستان با هدایت هیوبرت واگنر شوروی را در دیدار فینال شکست داده و بدون باخت قهرمان شدند. کوبا هم حضور قدرتمند خود را در عرصه جهانی با مدال برنزی که مستحق آن بود اعلام کرد. در بخش زنان هم کشمکش سنتی ژاپن-شوروی کماکان ادامه داشت و این بار ژاپنی ها قهرمان شدند. کره جنوبی سوم شد.
مسکو 1980
تحریم بازی های المپیک 1980 از سوی کشورهای غربی (تیم زنان ژاپن، ‌کره جنوبی و ستاره های نوظهور ایالات متحده آمریکا و چین در میان غایبان بودند.)‌ موجب شد تا پنجمین دوره رقابتهای والیبال زنان در المپیک در ید قدرت اروپایی ها و مثل همیشه شوروی باشد. آلمان شرقی دوم و بلغارستان سوم شد. کوبا هم نتوانست انتظارات را برآورده کند. در قسمت مردان تحریم غربی ها چندان تاثیرگذار نبود و شوروی با شکست بلغارستان طلا گرفت و رومانی سوم شد.
لس آنجلس 1984
حرکت سیاسی کشورهای بلوک شرق در کناره گیری از بازی های المپیک لس آنجلس چندان آسیبی به مسابقات والیبال زنان نرساند و جدال دو تازه وارد، آمریکا و چین، دیدنی بود. اگرچه چینی ها در دیدارهای اولیه مغلوب ایالات متحده شدند، اما خیلی زود خود را باز یافتند و با درخشش پینگ لانک مدال طلا را تصاحب کردند. در بخش مردان غیبت شوروی، کوبا، لهستان، و بلغارستان موجب شد تا آمریکا با شکست برزیل قهرمان شود. ایتالیا سوم شد.
سئول 1988
آمریکا با شکست شوروی فاتح مسابقات والیبال المپیک سئول شد. آرژانتین شگفتی ساز هم با شکست برزیلی که از بازیکنانی باتجربه سود می برد مدال برنز را به گردن آویخت. در قسمت زنان هم شوروی با وجود شکست برابر ژاپن در دیداری تماشایی پرو را در فینال شکست داد و قهرمان شد. چین سوم شد.
بارسلونا 1992
برزیلی ها اولین طلای المپیک خود در والیبال را در حالی با شکست هلند به خانه بردند که تنها سه ست را در مجموع هشت دیدار به حریفان واگذار کرده بودند. آمریکا برنز گرفت. در بخش زنان کوبا قهرمان شد. کوبايي ها در حالی گردن آویز طلا را به چنگ آوردند که در هیچ یک از دیدارهای خود شکست نخوردند و سخت ترین دیدار خود را در نیمه نهایی مقابل آمریکا برگزار کردند و درحالی که 2 بر یک از حریف عقب بودند موفق به شکست آمریکا و راهیابی به فینال شدند. شوروی دوم و آمریکا سوم شد.
آتلانتا 1996
هلند با بازیکنانی چون وان دی گور،‌برادران باس، مایک و پیتر بلانژه افتخار آفرین شده و با شکست ایتالیا مدال طلا را كسب كرد. یوگسلاوی هم با هدایت بردران گربیک (نیکلا و ولادیمیر) صاحب گردن آویز برنز شدند.
دربخش زنان کوبا با ستارگانی چون رگلا تورس (یکی از بهترین های والیبال زنان) چین را شکست داده قهرمان شد. برزیل سوم شد.

سیدنی 2000
تیم زنان کوبا موفق به انجام کاری غیر ممکن شد و سومین طلای المپیکی پیاپی خود در سیدنی به دست آوردند. روس ها با قبول شکست برابر کوبا دوم شدند و برزیل هم دومین برنز پیاپی خود را در المپیک به دست آورد. درقسمت مردان همکاری برادران گربیک، گوران ووجویچ و ایوان میلیکوویچ جوان برنز یوگسلاوی در آتلانتا را به طلا تبدیل کرد. روسیه دوم و ایتالیا سوم شدند.
آتن 2004
تیم زنان چین در حالی که در دو ست از روسها عقب بودند با ارائه نمایشی خیره کنند مدال طلای المپیک در بخش زنان را به گردن آویختند. اگرچه رکورد زنان کوبایی در کسب سه طلای پیایی المپیک در سیدنی ادامه نیافت اما کسب نشان برنز آن هم با شکست برزیل تا اندازه ای آنها را تسلی داد. از سوی دیگر مردان برزیل در حد واندازه های لقب "محبوب ترین" تیم مسابقات ظاهر شده و دومین طلای المپیک خود را پس از 92 بارسلونا به دست آوردند. ارزشمند ترین بازیکن مسابقات، گیبا، ‌ستاره مسابقات مسابقات هم لقب گرفت و برزیل با شکست ایتالیا قهرمان شد. روسیه هم آمریکا را 3 بر صفر از پیش رو برداشت و برنز گرفت.
پکن 2008
مردان ایالات متحده در نخستین تلاش خود برای قهرمانی ظرف 20 سال، قهرمان آتن را از سکوی اول به زیرکشیدند و خود بر آن ایستادند و اگرچه همتایان آنها در زنان هم در فینال به برزیل رسیدند، اما نتوانستند از سد آنها بگذرند. آمریکایی ها موفقیت والیبال خود در پکن را مدیون دو غیر آمریکایی بودند: هیو مکاچن نیوزیلندی (سرمربی تیم مردان) و "جنی" پینگ لانگ (سرمربی زنان)، بازیکن سابق تیم ملی چین که در سال 1984 نخستین تلاش زنان آمریکا برای قهرمانی را ناکام گذاشت. از سوی دیگر زنان برزیل موفقیت خود را در کسب مدال طلا مدیون ژوزه روبرتو گیمارش بودند. "زی روبرتو" نخستین مربی بود که با هر دو تیم مردان (1992) و زنان (2008) به طلای المپیک دست یافت. روسیه در مردان برنز گرفت و چین در زنان سوم شد.
لندن 2012
محل برگزاری مسابقات والیبال المپیک لندن مرکز نمایشگاهی ارل کورتز در غرب لندن است.

 

مسابقات قهرمانی جهان
این مسابقات در رده بزرگسالان هر چهار سال یک بار با شرکت منتخبین قاره ها (16 تیم برتر) برای مردان و زنان برگزار می گردد.
اولین دوره رقابت های والیبال قهرمانی جهان در سال 1949 در یک زمین تنیس در شهر پراگ پایتخت چکسلواکی سابق برگزار شد، این در حالی است که تنها 4 سال از پایان جنگ جهانی دوم می گذشت و هنوز چهره اروپا از خرابی های جنگ پاک نشده بود.
در اولین دوره فقط کشورهای اروپایی حضور داشتند و تیم شوروی سابق با غلبه بر میزبان  در دیدار نهایی، به مقام قهرمانی رسید. سه سال بعد، دومین دوره مسابقات به میزبانی مسکو برگزار گردید و همانند دوره پیش سه تیم شوروی، چکسلواکی و بلغارستان  در رده های اول تا سوم جهان ایستادند.
اقتدار روس ها در سال 1956 پایان یافت و آنها با شکست برابر چکسلواکی در رده سوم جهان قرار گرفتند تا اسلاوها با غلبه بر رومانی به انتظاری هفت ساله پایان بخشند و قهرمان شوند.
در سال 1960 برای نخستین بار، این رقابت ها به میزبانی یک کشور از آمریکای جنوبی برگزار شد. برزیلی ها در ریودوژانیرو و میزبان برترین تیم های والیبال جهان بودند. در آن سالها مردم برزیل علاقه وافری به فوتبال داشتند (برزیل در سال 1958 قهرمان جام جهانی فوتبال شده بود) و والیبال جذابیت زیادی برای آنها نداشت هرچند با گذشت زمان این علاقه ایجاد گردید و برزیل بر بام والیبال جهان قرار گرفت. در چهارمین دوره تیم شوروی ساابق با غلبه بر چکسلواکی ضمن گرفتن انتقام دوره پیش برای سومین بار قهرمان جهان شد. پس از برگزاری این دوره، فدراسیون جهانی والیبال تصمیم گرفت مسابقات را در سالهای زوج بین دو المپیک برگزار کند، بدین ترتیب رقابت های والیبال قهرمانی جهان از سال 1962 تا به امروز مقارن با جام جهانی فوتبال برگزار شده است.
فدراسیون جهانی والیبال با انگیزه علاقمند کردن جوانان، مسابقات رشته والیبال را در سطوح مختلف و با شکوه هرچه بیشتر در نقاط مختلف دنیا برگزار می نماید. از جمله مهمترین این مسابقات عبارت اند از:
جام جهانی
این مسابقات در قسمت مردان و زنان هر سال در کشور ژاپن برگزار میشود و تیم ها به صورت انتخابی (از میان تیم های خوب دنیا، قهرمان قاره ها، المپیک و ...) در این مسابقات شرکت مینمایند.
چهار تیم برتر جهان
معمولا بعد از هر مسابقه جهانی سه تیم برتر به اتفاق تیم میزبان یک دوره مسابقه تحت عنوان چهار تیم برتر جهان برگزار می نمایند. این مسابقات فقط در قسمت مردان برگزار می شود.
لیگ جهانی
فدراسیون جهانی این مسابقات را با جایزه نقدی برگزار می کند و 12 تیم خوب دنیا در قسمت مردان هر سال به رقابت می پردازند. فدراسیون جهانی والیبال برای هر قاره نیز مسابقات جداگانه ای در نظر گرفته است که زیر نظر کنفدراسیون همان قاره اداره می شود.
مسابقات مهم آسیایی عبارت اند از:
قهرمانی آسیا
هر دو سال یکبار در رده بزرگسالان، جوانان و نوجوانان در دو قسمت مردان و زنان برگزار می شود قهرمان این مسابقات به عنوان نماینده قاره آسیا به مسابقات قهرمانی جهان و و المپیک فرستاده می شود (تیم ملی جوانان ایران در سال 1988 در تهران برای اولین بار به مقام قهرمانی رسید).
بازی های آسیایی
این مسابقات هر 4 سال یک بار در دو قسمت مردان و زنان برگزار می شود.
قهرمانی باشگاه های آسیا
این مسابقات هر سال با عنوان قهرمانی باشگاه های آسیا و با شرکت منتخبین باشگاه های کشورهای آسیایی در یکی از کشورهای آسیایی در دو رده مردان و زنان برگزار می گردد.
سایر مسابقات
در طول هر سال مسابقات دیگری تحت عناوین مختلف در سطح جهان و آسیا برگزار می گردد که عبارت اند از:
مسابقات دانشجویان جهان، ارتش های جهان، قهرمانی ناشنوایان جهان، قهرمانی معلولین جهان، و .... که تیم ملی کشورمان در بسیاری از سطوح مسابقات ذکر شده شرکت نموده و به عناوین زیادی نیز دست یافته است.
بزرگترین ورزشکاران والیبال
تنها بازیکنی که تاکنون توانسته است در والیبال سه مدال طلای المپیک را کسب کند چارلز کیرالی از ایالات متحده امریکا می باشد او همچنین از طرف فدراسیون بین المللی والیبال به عنوان بزرگترین بازیکن والیبال مردان در قرن بیستم لقب گرفته است. کیرالی از مهاجران مجارستانی است وی توانست دو مدال طلای والیبال را همراه تیم المپیک والیبال ایالات متحده امریکا در سالهای 1984 و 1988 و همچنین مدال طلای والیبال ساحلی در بازی های المپیک 1996 را بدست آورد. او یکی از اصلی ترین مهره های تیم ملی والیبال امریکا در دهه 1980 بود در سال 1986 او همراه تیم ملی این کشور به مقام قهرمانی مسابقات جهانی در پاریس دست یافت از دیگر بزرگان والیبال در سطح جهان می توان از بازیکن معروف ژاپنی کاتسوتوشی نکودا نام برد وی نیز دارنده مدال برنز المپیک 1964 توکیو، مدال نقره 1968 مکزیکو سیتی و مدال طلای 1972 مونیخ است.
ریگلا تورس بازیکن تیم ملی والیبال زنان کوبا نیز توانست سه بار پیاپی به مقام قهرمانی المپیک دست یابد او در طی بازی های 1992 بارسلونا، 1996 آتلانتا و 2000 سیدنی همراه با تیم ملی والیبال کوبا سه مدال طلای المپیک را کسب نمود و به عنوان بازیکن قرن بیستم انتخاب گردید هموطن او مریا لوئیس نیز سه بار پیاپی به مقام قهرمانی والیبال بازی های المپیک دست یافت همچنین یاسوتاکا ماتسودایرا از ژاپن به عنوان مربی مرد و یوجینو جورج از کوبا به عنوان مربی زن، تیم مردان ایتالیا و زنان ژاپن نیز به عنوان بهترین های قرن بیستم برگزیده شدند.
درسال ۱۹۰۰ پذیرفته شد که امتیازات هر ست بازی ۲۱ پوئن امتیاز باشد.
درسال ۱۹۱۲ سیستم چرخش به تصویب رسید.درسال ۱۹۱۷ پذیرفته شد که هر ست بازی ۱۵ پوئن امتیاز باشد.
در سال ۱۹۱۷ امتیازهای هر گیم از ۲۱ به ۱۵ تغییر کرد.
درسال ۱۹۱۸ تعداد بازیکنان هر طرف زمین ۶ نقر پیشنهاد شد که مورد قبول عامه قرار گرفت.
در سال ۱۹۲۰  تعداد ضربات برای هر طرف به ۳ محدود شد.
درسال ۱۹۲۱ موافقت شد که هرتیم با سه ضرب توپ را به طرف دیگر بفرستد.
درسال ۱۹۲۲  اولین دوره رسمی مسابقات در بروکلین با حضور ۲۷ تیم از ۱۱ ایالت آمریکا برگزار شد.
درسال  ۱۹۲۳ اندازه زمین بازی ۹×۱۸ متر تعیین شد.
درسال ۱۹۳۰  اولین بازی والیبال ساحلی دو نفره انجام شد.
درسال ۱۹۴۷  فدراسیون بین المللی والیبال بنام Federation Internationale De Volley-Ball با اختصار FIVB تشکیل شد.
درسال ۱۹۴۸  اولین دوره مسابقات رسمی والیبال ساحلی انجام شد.
درسال ۱۹۴۹  اولین دوره مسابقات جهانی والیبال در شهر پراگ چک اسلواکی برگزار شد.
درسال ۱۹۶۴  والیبال برای اولین بار به جمع بازی های المپیک در ژاپن پیوست.
درسال ۱۹۸۷  FIVB والیبال ساحلی را نیز به مجموعه مسابقات جهانی ورزشهای مختلف اضافه کرد.
درسال ۱۹۹۶  والیبال ساحلی دو نفره نیز بعنوان ورزش رسمی المپیک شناخته شد.
به مرور در سال های بعد، قوانین فراوانی برای این بازی وضع شد و در بسیاری از قوانین قبلی نیز تغییراتی حاصل گشت که هنوزهم این تغییرات (سال۲۰۰۰) ادامه دارد و هر چهار سال یک بار در کنگره بین المللی والیبال تغییراتی در قوانین بازی به تصویب می رسد و در آخرین کنگره جهانی که درسال ۱۹۹۸ میلادی (۱۳۷۷ شمسی) هم زمان با برگزاری چهاردهمین دوره مسابقات والیبال جهانی مردان و سیزدهمین دروه زنان در ژاپن برگزار شد با تصویب و تغییر قوانین مانند روش امتیاز گیری با برد رالی، امتیازات ۲۵ برای ست های اول، دوم، سوم و چهارم و امتیازات ۱۵ برای ست پنجم و همچنین تصویب بازیکن دفاعی لیبرو، به کار بردن روش جدید دگرگونی و هیجان فراوانی دربازی والیبال به وجود آورده است.


تاریخچه والیبال در ایران

والیبال در ایران برای اولین بار در حدود سال ۱۲۹۹ شمسی توسط آقای میر مهـدی ورزنده به ایران آورده شد و در دارالمعلمین تعلیم داده شد.
در ابتدا برای اجرای آن قواعد و قوانینی در نظر گرفته نشده بود و بازی در زمینی به ابعاد 20×10 متر انجام می شد و در هر طرف زمین 9 تا 11 نفر بازی می کردند تا اینکه در سال 1302 شمسی با ترجمه مجلات خارجی از مقررات خاص آن در ایران نیز پیروی شد.
در سال 1304، سه تیم والیبال در ایران شکل گرفت که عبارت بودند از: تیم دارالمعلمین ورزش، تیم باشگاه شایسته (اجتماعیون) و تیم کالج البرز.
 
تاریخچه والیبال در ایرانرقابت میان این سه تیم با استقبال مردم و دوستداران ورزش همراه بود و هیجان بسیاری به راه می انداخت.شمس الدین شایسته، مربی تیم باشگاه شایسته، در راه شکوفایی ورزش والیبال در ایران تلاش بسیاری کرد و خدمات ارزنده ای انجام داد.
 از بازیکنان سرشناس سالهای اول والیبال در ایران میتوان به ناصر رفیعا، بدیع الله مجذوب، علی کنی، نصرالله مقدم، صادق ریاحی و حسن گوشه اشاره نمود.
اولین مسابقه والیبال در ایران در سال 1304 بین دو تیم دارالمعلمین ورزش و کلوپ شایسته انجام شد و والیبال  رفته رفته در ایران به مدارس کشیده شد و پیشرفت چشمگیری نمود اصفهان اولین شهری بود که بعد از تهران در امر توسعه این ورزش نقش بارزی داشت اولین مسابقه شهرستانهای ایران بین دو تیم والیبال کالج اصفهان و کالج البرز تهران برگزار شد. تهیه توپ والیبال یکی از مشکلات آن زمان بود و برای بازی والیبال اکثراً از توپ فوتبال استفاده می شد سرانجام اولین توپ والیبال توسط شخصی به نام قمشه ساخته شد.
در سال 1314 یک دوره مسابقه باشگاهی در تهران برگزار گردید که تیم باشگاه دربند به مقام قهرمانی و جام دست یافت در همین سال نیز چند مسابقه دوستانه و تشویقی بین تیم های بانوان تهران انجام شد. در سال 1318 اولین دوره مسابقات قهرمانی ایران برگزار شد و تیم تهران مقام اول را کسب نمود.
در سال 1324 یک فدراسیون مشترک برای بسکتبال و والیبال به وجود آمد که این دو ورزش را با هم اداره میکرد. اما در سال 1336 توسط کمیته ملی المپیک ایران یک فدراسیون مستقل برای والیبال ایجاد شد تا با اختیارات و آزادی عمل بیشتری به توسعه این ورزش در سطح کشور بپردازد.
والیبال ورزش مورد علاقه سربازها در جنگ جهانی دوم بود. اشغال ایران توسط نیروهای متفقین در جنگ جهانی دوم ارتباط ورزشی کشور ما به ویژه تیم های والیبال را با سربازان این نیروها به همراه داشت و راهی برای آشنا شدن با والیبال خارج از کشور بود. مسافرت ورزشکاران این رشته به خارج از کشور و مشاهده مسابقات والیبال خارجی نیز تاثیر فراوانی را برای والیبال ایران به همراه داشته است پاس قوسی بلند و آبشارزدن با روش پرش جفت پا از زمین از ثمره این مسافرت ها بود.
در سال 1337 تیم ملی والیبال مردان پاکستان به عنوان اولین تیم خارجی به تهران دعوت شد و چند مسابقه دوستانه با تیم های ملی و باشگاهی انجام داد که در چهار مسابقه پیاپی با تیم ملی و دیگر تیم های کشورمان با نتیجه 3 بر صفر به پیروزی رسید ولی در مسابقه آخر با تیم ارتش کشورمان که در هوای آزاد انجام شد شکست خورد امیرعباس امین نخستین رئیس فدراسیون والیبال ایران بود که سرپرستی و هدایت تیم ملی والیبال ایران در بازی های آسیایی توکیو (سال 1958) را نیز به عهده داشت. بازی های آسیایی توکیو اولین حضور بین المللی والیبال ایران بود که تیم ایران با مربیگری فریدون شریف زاده به مقام نایب قهرمانی آسیا رسید.
والیبال ایران در سال های 1970 و 1998 در رقابت های قهرمانی جهان و در سال 1991 در مسابقات جام جهانی والیبال حضور داشته است. مهمترین موفقیت والیبال ایران کسب مدال نقره بازی های آسیایی 2002 بوسان و کسب مدال برنز مسابقات قهرمانی آسیا در سال 2003 بوده است.
لیگ برتر والیبال ایران به همت استاد ابراهیم نعمتی اولین داور جهانی والیبال ایران در سال 1354 تحت عنوان جام پاسارگاد و باشرکت 12 تیم در یک گروه آغاز گردید و تیم دخانیات تهران در این سال به مقام قهرمانی دست یافت.
در سال 1357 با اوج گیری انقلاب اسلامی ایران تشکیلات ورزش و والیبال دستخوش تغییراتی شد و لیگ برتر در دستور کار قرار نگرفت تا اینکه در اواخر سال 1368 با انتصاب محمدرضا یزدانی خرم به سمت ریاست فدراسیون والیبال تحولات اساسی در ساختار والیبال کشورمان به وجود آمد و لیگ برتر والیبال نیز از نو راه اندازی شد. در سال 1368 اولین دوره جام حذفی باشگاه های والیبال ایران نیز انجام گرفت که تیم استقلال با غلبه بر تیم گنبد قهرمان شد. از سال 1369 لیگ برتر والیبال با شرکت 10 تیم تحت عنوان جام فجر شروع شد و تا سال 1377 با این نام انجام می شد. از سال 1377 به بعد تعداد تیم هلی شرکت کننده در مسابقات از نظم خاصی برخوردار نبود تا اینکه در سال 1383 مسابقات با حضور 18 تیم و تحت عنوان جام ولایت انجام شد. و تیم صنام تهران به قهرمانی رسید. هم اکنون نیز همه ساله لیگ برتر والیبال با شرکت تعدادی از تیم های مطرح کشور برگزار می گردد.

 


والیبال ساحلی
این ورزش اولین بار توسط یک گروه 6 نفره از ساحل وایکی کی هاوایی شروع شد اما توسعه و پیشرفت آن از دهه 1920 و از سواحل سانتا مونیکای کالیفرنیا آغاز گردید. در روزهای آغازین ابداع والیبال ساحلی در هر تیم 6 نفر بازی می کردند. اما در دهه 1930 این تعداد به دو نفر در هر تیم کاهش یافت. والیبال ساحلی برای اولین بار در سال 1927 در اروپا و در کشور فرانسه بازی شد. اولین مسابقه رسمی والیبال ساحلی در سال 1947 در کالیفرنیا برگزار شد.
در سال 1987 فدراسیون بین المللی والیبال اولین دوره مسابقات قهرمانی جهان والیبال ساحلی مردان جهان را در ساحل ایپانما در برزیل برگزار کرد. دو امریکایی به نام های اسمیت راندولف و استوکلوس سین جین،تاریخچه والیبال ساحلی برنده اولین دوره مسابقات بین المللی قهرمانی والیبال ساحلی شدند و این عنوان را چهار بار دیگر نیز تکرار نمودند. در سال 1993 اولین دوره مسابقات قهرمانی جهان زنان در المریای اسپانیا برگزار شد. والیبال ساحلی در بازی های المپیک 1992 بارسلونا به عنوان یک رشته نمایشی در شهر المریا برگزار شد. در دوره بعد (آتلانتا 1996) والیبال ساحلی در برنامه المپیک قرار گرفتو مسابقات آن در هر دو بخش مردان و زنان برگزار گردید. مسابقات قهرمانی جهان در رشته والیبال ساحلی از 1997 به نام تور جهانی هر دو سال یک بار برگزار می شود و جوائز ارزنده ای به قهرمانان اهدا می شود. همچنین مسابقات قهرمانی جهان در این رشته نیز در سطح جوانان زیر 18 سال و زیر 21 سال همه ساله برگزار می گردد.
تیم والیبال ساحلی متشکل از دو نفر است و مسابقه این رشته در زمینی ماسه ای برگزار می شود.اندازه زمین والیبال ساحلی () متر است که تور آن را به دو مربع مساوی تقسیم می کند. هر مسابقه حداکثر شامل سه ست است و هر تیم که زودتر دو ست را به نفع خود به پایان برساند برنده می شود هر ست در عدد 21 تمام می شود به شرط آنکه فاصله امتیاز دو تیم از یکدیگر دو امتیاز باشد در غیر اینصورت بازی ادامه خواهد داشت تا یکی از دو تیم زودتر به دو امتیاز فاصله دست پیدا کند. هر یک از دو تیم اگر یک ست برد داشته باشد ست سوم تکلیف برنده را روشن میسازد. در ست سوم تیمی که زودتر به امتیاز 15 برسد برنده مسابقه است به شرط آنکه دو امتیاز فاصله را در این ست حفظ کرده باشد در غیر این صورت بازی تا زمانی که فاصله دو امتیاز حفظ شود ادامه خواهد یافت.
  


والیبال نشسته
والیبال نشسته یکی از رشته های تیمی ویژه جانبازان و معلولان میباشد که در جهان و ایران طرفداران زیادی را جذب کرده است. تیم ملی والیبال نشسته جانبازان و معلولین کشورمان تاکنون توانسته است با اقتدار درتاریخچه والیبال نشسته مسابقات مختلف قابلیت های خود را به نمایش بگذارد. در سال 1953 میلادی برای اولین بار والیبال نشسته توسط معلولان جنگی مراکز توانبخشی ارتش هلند بازی شد. اولین مسابقات والیبال نشسته در سال 1956 به وسیله دو تن از مسئولان ورزش معلولان هلند انجام گرفت. در سال 1967 میلادی اولین مسابقه بین المللی در شهر فلنزبورگ با حضور تیم های آلمان، هلند، سوئد و دانمارک برگزار گردید. با گذشت زمان مسابقات والیبال نشسته در سطح جهان و پارالمپیک مطرح گردید.
 در سال 1359 اولین دوره مسابقات والیبال نشسته کشور با شرکت چهار تیم برگزار گردید. با گذشت زمان و با توجه به تاسیس انجمن والیبال نشسته در سال 1371 تعداد تیم های والیبال نشسته در سطح کشور افزایش یافته و برگزاری مسابقات جوانان و امید کشور از پیامدهای آن بوده است. در سال 1373 اولین جشنواره مسابقات والیبال نشسته با شرکت 43 تیم در شهر مشهد مقدس برگزار شد. در مانور بزرگ فرهنگی-ورزشی در سال 1376 تعداد 80 تیم در مسابقات والیبال نشسته شرکت نمودند. افزایش تیم ها در رده های مختلف سنی و توجه مسئولان ذیربط به این رشته ورزشی که مورد علاقه معلولان و جانبازان است منجر به رشد و توسعه چشمگیر آن در سطح کشور و جهان شده است.
والیبال نشسته در زمینی به طول 10 و عرض 6 متر انجام می شود که به وسیله خطی که تور بازی روی آن قرار گرفته است زمین بازی به دو قسمت () تقسیم میشود پهنای تور 80 سانتیمتر و طول آن 5/6 متر است که به وسیله دو نوار پهن 6 متر از آن جدا می شود. ارتفاع تور برای مردان115 سانتیمتر میباشد. در هر تیم شش نفر حق بازی دارند. بیشتر قوانین بازی والیبال معمولی در والیبال نشسته نیز رعایت میشود.

 

منابع :

1.کتاب "اصول آموزش والیبال نوشته نصرالله محمدی"

2. http://www.takbook.com/c-tags/%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1/

3. http://www.iran-eng.com/showthread.p...BE%D9%8A%DA%A9