بديهي است اماكن ورزشي بايد از لحاظ ايمني و بهداشتي جاي مطمئني باشد ، زيرا روزانه تعداد زيادي ورزشكار و ورزش دوست از اين اماكن استفاده مي كنند .

salon.jpgبه طور کلی بهداشت اماکن ورزشی به مجموعه شرایطی کمی وکیفی اطلاق می گردد  که در آن شرایط نیازمندی اساسی جسمی و روحی استفاده کنندگان تامین شود و از بروز و انتقال بیماری هاوسوانح مختلف جلوگیری شود.

•         نحوه انتخاب اماکن  ورزشی بر اساس وضعیت و موقعیت جغرافیایی.
•         مشخصات کالبدی فضاهای ورزشی (پوشش کف ،دیوارها ،سقف)
•         مشخصات و شرایط محیطی اماکن ورزشی.(نور عایق کاری وتهویه)
•         چگونگی وضعیت امکانات و فضاهای جانبی اماکن ورزشی .(رختکن ،سرویسهای بهداشتی)
•         نحوه ایمن سازی فضا ها و وسایل بازی


نحوه انتخاب اماکن  ورزشی بر اساس وضعیت و موقعیت جغرافیایی شهری:
•         در ساخت اماکن ورزشی در اطراف شهرها باید به دو جنبه توجه کنیم:
•         همجواری نامتناسب :
ساخت اماکن ورزشی در کنار بزرگراهها ،راه آهن ، ترمینال ،تاسسیسات صنعتی ، فروشگاههای مواد سوختنی و پمپ بنزین ها ،فاضلابهای شهری ،بیمارستانها و ...
•         همجواری متناسب :
ساخت اماکن ورزشی در کنار پارکها و فضاهای سبز،در کنار تاسیسات اموزشی مثل مدارس ودانشگاهها ،در کنار محلات مسکونی
 

مشخصات کلبدی فضاهای ورزشی:
•         منظور از مشخصات  کالبدی ویژگیهای اجزای ساختمانی اماکن و فضاهای ورزشی یعنی:
•         کف ها
•         دیوارها
•         سقف ها
•         در و پنجره ها
•         جریان رفت و آمد ها
•         ارتباط فضاها
•         ورودی و راه روها
•         پلکان ها
•         خروجی ها

کف سالنها:
•         از نظر نوع کاربرد کف سالنها به 3 نوع تقسیم می شوند:
•         کف قسمت خدماتی مثل رختکن، دوشها ، سرویسهای بهداشتی که باید از کفهای ضد رطوبت و آب استفاده شود.
•         کف سالنهای ورزشی
•         کف کلاسها، راهرو ها، دفاتر
•         خصوصیات و ویژگیهای کفپوشها ازنظر بهداشتی:
•         فشار را تحمل کنند.
•         مقاوم در برابر رطوبت باشد.
•         نباید موجب انعکاس نور و صدا باشد.
•         دارای انعطاف پذیری و دوام بیشتری باشد.
•         هزینه کمتری را داشته باشند.
•         رنگ کف باید تضاد کافی با دیوارها داشته باشد

دیوارها:
•         دیوارها باید از جنس نرم و صاف باشند.
•         باید یک نواخت باشد.
•         عایقی برای گرما و سرما باشد.
•         عایقی برای انعکاس صدا و نورباشد.
•         دیوارها  باید ضد رطوبت وضد اب باشند.
•         تا ارتفاع 2یا3 متری عاری از هر گونه بر امدگی و ستونها و لوله ها و کانالها باشد.
•         دیوارها محکم و مقاوم در برابر ضربات باشند.
•         رنگ دیوارها معمولا تیره تر است.

سقف:
•         سقفهای سالنهای ورزشی 2 نوع هستند:کاذب یا معلق،نمایان یا غیر کاذب:
•         معایب و مزایای سقفهای کاذب :باعث جذب صدا میشوند.لبه ها و قسمتها برای توپ ها و دیگر وسایل خطرناک نیست.کانالها تو کار هستندتهویه و دیگر سیستم ها به راحتی در ان قرار دارند.معایب انها به دلیل پر هزینه بودن کمتر مورد استفاده است و رسیدگی به این سقفها مشکل است.
•         سقف نمایان:اقتصادی هستند رسیدگی به انها اسان است.معایب :نور را به طور طبیعی در تمام سالن پخش نمیکند.کانالها به گونه ای است که باعث جمع شدن گردو غبار می شوند وضرر و زیان بیشتری به توپها میرسانند.
•         رنگ سقفها باید روشن برای پخش کردن یکنواخت نور باشد.
•         سقفها باید عایقی برای جلوگیری از امدن مواد خارجی به داخل سالن باشند.
 

خروجی  ها و دربها:
•         خروجی ها باید طوری طراحی شوند که حداقل فضا را به خود اختصاص دهند.
•         در هر ساختمان باید حداقل 2خروجی باشد و دور از همدیگر قرار گیرند.
•         عرض خروجی ها باید حداقل 3 متر باشد.
•         تعداد خروجی ها باید متناسب با تعداد تماشاگران انجا باشد.
•         دربهای خروجی باید 2لنگه باشند و هیچ ستونی بین انها نباشد
•         دربها باید ضد اب واز مواد غیرقابل احتراق باشد.
•         در جلوی دربها باید از موکت یا حصیر استفاده شود تا از ورود خاک و گل به داخل سالن جلوگیری شود.
•         بهتر است درها به صورت تاشو یا کشویی باشند.

ya20.JPG

ورودیها و راه رو ها:
•         در ساختمان حداقل از 2 ورودی استفاده شود.
•         کلیه تاسیسات مثل حرارتی کپسول اتشنشانی اب سرد کن ها در فرو رفتگی دیوار تعبیه شوند.
•         اندازه عرض راهرو ها باید متناسب با تعداد افرادی که می خواهند وارد سالن شوند باشد.
•         یک راهرو باید به خروج راه داشته باشد و دیگری به سالنهای مجاور.
•         برای سرویس های بهداشتی 2 راه رو باشد برای زنان و مردان.
•         یک راهرو میان بر برای خروج باشد تا افرادمجبور به دور زدن نباشند.
  

جریان رفت و امد:
•         یکی از موارد مهم در جریان رفت وامد به حداقل رساندن تراکم در راه رو ها ،راه پله ها ،اتاق رختکن ،محوطه بین تماشاچیان
•         راه رو ها باید به گونه تعبیه شوند که هنگام تمام شدن کلاسها افراد با هم درگیر نشوند .
•         باید راهرویی نیز در زمان اتش سوزی وجود داشته باشد.
 

مشخصات و شرایط محیطی اماکن ورزشی.(نور عایق کاری وتهویه:
•         بهداشت نور:
•         نور در سالنهای ورزشی سه گونه است:نور طبیعی ،مصنوعی ،نور تلفیقی.
•         نور طبیعی:نور طبیعی از طریق قرار گرفتن نور گیر و پنجره در سقفها و دیوار سالنها تامین میشود بزرگترین مزیت نور اقتصادی و ارزان تر است معایبی هم دارد:
•         توزیع نور به طور یک نواخت نیست
•         به دلیل انتقال خورشید نوردایما در تغییر است.
•         سایه ایجاد میکند.
•         فقط در روز قابل استفاده است.
 

ویژگی نور مصنوعی:
•         برای تامین روشنایی مورد نیاز سالنها باید چراغها و پروژکتورهایی در خطوط طولی دیوارها تعبیه شوند تا بر دید بازیکنان عمود نباشند و از مهتابی ها و نورهای ملایم در سقفها استفاده کرد.
•         توزیع یکنواخت نور در تمام نقاط زمین باشد.
•         استفاده از نور شدید و زننده اجتناب کنید.
•         تعبیه حفاظهایی برای لامپها و چراغها .
•         در دسترس بودن نور دهنده ها برای تعویض و تعمیر
•         وجود نور اضطراری برای لحظات قطع برق اصلی سالن
 

عایق کاری:
عایق کاری صوتی یعنی کاهش تعدیل میزان صدای درون سالن و رساندن ان به حد مطلوب هدف از عایق کاری جلوگیری از الودگی صوتی است.
عایق کاری صوتی برای کف ها :استفاده از کف های نرم ترو رنگ مات .
عایق کاری صوتی برای دیوار:ارتفاع باید بیش از 3 متر باشدواستفاده از باریکه چوب و صفحات فشرده صداگیر در در بین دیوارها.
عایق کاری صوتی سقف: سقفها یکی از مهمترین سطوح برای کنترل صدا هستند که باید به گونه ای طراحی شوند که حداکثر  در 2 ثانیه صدا را منعکس کنند.
دمای اماکن ورزشی:
•         تنظیم و کنترل دمای سالنهای ورزشی از طریق سیستم حرارت مرکزی صورت میگیرد.معمولا برای تبادل حرارت از رادیاتور و فن کوئیل و از سیستم مراکز ابی استفاده میکنند.
•         مزایای سیستم مرکزی :در فصل تابستان نیازجمع اوری نیست.از حجم کمتری برخوردارند در کنترل و رسیدگی به نیروی انسانی کمی نیاز دارند .
•         سیستمها در نصب باید ازاصول ایمنی برخوردار باشند.
•         درجه حرارت سالنها باید همیشه 10الی 15 درجه باشد.
•         قبل از تمرین باید 20 درجه برسد .در حین تمرین هم کمتر شود.
•         دما برای تماشاچیان بیشتر از ورزشکاران باید باشد.
 

پارکینگ ها:
•         انواع پارکینگ ها :پارکینگ طبقاتی ،پارکینگ خیابانی  ،پارکینگ مشترک
•         در طراحی پارکینگ هاباید توجه شودبه :
•         ظرفیت باشگاه
•         برنامه و انواع مسابقات
•         ماشینها و وسایل نقلیه دیگر :عمومی و خصوصی
•         اتوبوسها شهری و بین شهری
•         تماشاگران
•         تماشاگران معلول

کنترل هوا وتهویه :
•         توجه به موقعیت جغرافیایی برای انتخاب و نصب سیستم تهویه .
•         معمولا تهویه در بالای پنجره قرار گیرد .
•         تهویه باید کمترین صدا را ایجاد کند
•         سیستم تهویه باید به گونه ای باشد که بتواند در ساعت 4 بار هوا را تعویض کند.
•         تنظیم سیستم  تهویه برای  شب و روزها
•         پیشگیری از ورود گرد و خاک به داخل سالن در هنگام تهویه
•         نصب تهویه در تمام سالنها و رختکن ها و اتاقهای دیگر
•         مسیر قرارگیری پنجره ها باید طوری باشدکه هوای ورودی و خروجی را بهتر تهویه کند.

چگونگی وضعیت امکانات و فضاهای جانبی اماکن ورزشی .(رختکن ،سرویسهای بهداشتی و...)
•         رختکن ها:یکی از مهمترین مساله دررختکن در دسترس بودن ان است.
•         راهرو ها منتهی به رختکن باید در دسترس باشد.
•         در همان طبقه ای که سالن وجود دارد رختکن نیز در کنار سالن باشد.
•         اندازه رختکن عمومی  باید بزگ باشد .
•         در رختکن ها باید به گونه ای باشد حداقل یک ورودی و یک خروجی داشته باشد.
•         رنگ رختکن ها روشن و جذاب باشد.
•         پنجره در رختکن ها باید به گونه ای باشد که بتوان به راحتی بازو بسته کرد.
•         روشنایی کافی در رختکن ها باشد .
•         کف رختکن ها باید ضد رطوبت و ضد صدا باسد .
•         بهتر است سطوح لغزنده نباشد .
•         طوری ساخته شود که نظافت و تمیز کردن  انها به راحتی صورت گیرد.

سرویسهای بهداشتی:
•         راحتی و اسایش استفاده کنندگان از سرویسها.
•         سرویسهای بهداشتی متناسب با تعداد تماشاگران  ساخته شود .
•         قرار گیری انها در انتهای راهرو ها و در دسترس باشند.
•         تهویه مناسب و در معرض نور باشند.
•         قرار گیری پنجره در سروسیها .
•         استفاده از سرامیک در کفو دیوارها ان برای نظافت اسان.
•         استفاده از شیرالات مناسب برای صرفه جویی در اب.
•         قرار دادن مواد نظافتی در انها.
•         سرویسهای بهداشتی برای بازیکنان باید در کنار رختکن ها باشد.
•         قرار گیری حمام ها در کنار سرویسهای بهداشتی و رختکن ها باشد.

اتاق کمک های اولیه:
•         اتاق کمکهای اولیه برای درمان اسیبهای جزیی است مثل بریدگی ها ،پیچ خوردگی ها ،تاول ها و ...
•         داشتن جعبه کمک های اولیه لازم و ضروری است.
•         تعین محل اتاق کمک های اولیه:
•         با سالن های ورزشی هم سطح باشد.
•         به سرویس های بهداشتی نزدیک باشد.
•         به راهرو های منتهی شود که به بیرون دسترسی سریعتری داشته باشند.
•         امبولانسها دسترسی به اتاق کمک های اولیه داشته باشند.
•         اندازه اتاق کمک های اولیه باید نسبت به اندازه ساختمان طراحی شود.

ایمنی در اماکن ورزشی:
•         ایمنی از اتش .
•         ایمنی درانبار وسایل و تجهیزات قابل اشتعال
•         ایمنی مسیرهای فرار
•         سرویسهای اضطراری
•         آژیر و سیستمهای ارتباطی


منبع: ورزش و سلامتی